اختصاصی بسپار/ پایان پنچری؟ نسل جدید تایرهای بدون باد خودرو با پلیمرهای مهندسی
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر بریجستون از نسل جدید لاستیکهای خودرو بدون باد با نام AirFree رونمایی کرده است؛ فناوریای که با حذف کامل هوای فشرده از ساختار لاستیک، از شبکهای از بسپارهای گرمانرم بازیافت پذیر برای تحمل وزن خودرو استفاده میکند. این فناوری علاوه بر کاهش نیاز به نگهداری و حذف خطر پنچری ناشی از افت فشار باد، گامی در جهت توسعه سامانههای ترابری پایدار و اقتصاد چرخشی به شمار میرود.
در لاستیکهای متداول، هوای فشرده نقش اصلی را در تحمل وزن خودرو و جذب ضربات ناشی از ناهمواریهای جاده بر عهده دارد. هرگونه کاهش فشار یا پنچری میتواند کارکرد و ایمنی خودرو را تحت تاثیر قرار دهد و به همین دلیل، کنترل مداوم فشار باد یکی از الزامات نگهداری خودرو است. در فناوری بدون باد، این وظیفه به جای هوا بر عهده مجموعهای از پرههای شعاعی ساختهشده از بسپارهای گرمانرم قرار گرفته است. این پرهها ضمن تحمل بار، انعطافپذیری لازم برای جذب ضربه را نیز فراهم میکنند و در نتیجه وابستگی لاستیک به هوای فشرده از بین میرود.
یکی از مهمترین ویژگیهای این فناوری، توجه به بازیافت مواد است. بخش آج لاستیک پس از فرسودگی قابلیت رویهگذاری (Retreading) دارد و پرههای گرمانرم نیز پس از خرد شدن، ذوب و قالبگیری مجدد، دوباره در چرخه تولید مورد استفاده قرار میگیرند. به همین دلیل، ساختار این لاستیکها به گونهای طراحی شده است که جداسازی و بازیافت اجزا با سهولت بیشتری انجام شود و مصرف مواد اولیه کاهش یابد.
بریجستون توسعه این فناوری را از سال ۲۰۰۸ آغاز کرده و تاکنون سه نسل از آن را معرفی کرده است. نسل نخست بر اثبات امکان تحمل بار بدون استفاده از هوا و بازیافت پذیری مواد تمرکز داشت. در نسل دوم، با بهرهگیری از شبیهسازیهای دیجیتال و تجربیات حاصل از طراحی لاستیکهای بادی، توزیع تنش در ساختار داخلی بهبود یافت و راحتی سواری افزایش پیدا کرد.
نسل سوم که از سال ۲۰۲۳ معرفی شده، از هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته شبیهسازی برای بهینهسازی شکل پرهها استفاده میکند. این طراحی امکان کنترل دقیقتر تنشها را فراهم کرده و عملکرد لاستیک را در شرایط مختلف کاری بهبود میبخشد.
کاربرد این فناوری تنها به خودروهای زمینی محدود نیست. بریجستون اعلام کرده است که از فناوری بدون باد در توسعه لاستیکهای ویژه ماهنوردها نیز استفاده میکند. تجربه کارکرد این ساختار در شرایط سخت سطح ماه میتواند به توسعه نسلهای آینده لاستیکهای زمینی نیز کمک کند و زمینه انتقال فناوری میان صنایع فضایی و خودروسازی را فراهم آورد.
فناوری بدون باد نمونهای از نقش روزافزون بسپارهای مهندسی در صنعت ترابری است؛ که در آن مواد بسپاری دیگر تنها جایگزین مواد سنتی نیستند، بلکه با ایجاد قابلیتهایی مانند حذف پنچری ناشی از افت فشار، امکان بازیافت، کاهش هزینههای نگهداری و طراحیهای نوآورانه، مسیر تازهای را برای توسعه لاستیکهای خودرو ترسیم میکنند.
