گفت و گوی بسپار با رضا و حمید کحالی مدیران گروه رنگ و رزین خوش و رنگ سازی باژاک: تحقق برنامه‌های توسعه‌ای نیازمند وام‌های کلان، با بازپرداخت درازمدت و بهره‌های منطقی است؛ اما متأسفانه چنین تسهیلاتی در فضای اقتصادی فعلی کشور وجود ندارد

بسپار/ایران پلیمر رنگ سازی خوش حدود 45 سال پيش در زمينی به مساحت 50هزار متر مربع تاسيس شد و فعاليت خود را در زمينه توليد انواع رنگهای خودرویی آغاز کرد و پس از مدت کوتاهی به تنها توليدکننده عمده اين محصول به ويژه در تولید رنگ‌های خودروی آن روزهای پيکان تبديل شد.
شرکت رنگسازی باژاک (سهامی خاص) هم از سال 1371 فعالیت تولیدی خود را در زمینه‌ی رنگ‌ها، پوششهای حفاظتی و دریایی در شهر صنعتی کاوه (ساوه) شروع نمود. هیأت وزیران در جلسه مورخ 1376.5.5 بنا به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و موافقت هیأت‌رسیدگی به جلب و حمایت سرمایه‌های خارجی و به استناد قانون جلب و حمایت سرمایه‌های خارجی مجوز همکاری شرکت همپل دانمارک با شرکت باژاک را تصویب کرد. شرکت باژاک در طی سال های همکاری با شرکت همپل موفق به کسب دانش فنی، اجرایی و نهایتا بومی سازی صنعت رنگ های صنعتی و دریایی گردید. واحد تولید رنگ های پودری باژاک از همان بدو تولید با استقبال فراوان مصرف کنندگان محترم قرار گرفته است و هم اکنون قادر است تا انواع رنگ پودری ساده، الوان، چرمی، سمباده ای، چروک و نیز رنگ های متالیک و چکشی به روش متال باندینگ را تولید و عرضه کند.

مرحوم صادق کحالی موسس این شرکت، نامی ست که در این صنعت ماندگار است. پس از او پسرانش رضا و حمید کحالی مدیریت این شرکت ها را عهده دار شدند که در ادامه، گفت و گوی خبرنگار بسپار با این دو فرزند را می خوانید:

بسپار- در صادرات، مهم‌ترین مانع شما چیست؟ کدام دسته از محصولات فعلی شرکت بیشترین پتانسیل صادراتی را دارند؟
رضا کحالی: در فضای صنعتی ایران، بسیاری از شرکت‌ها به دلیل محدودیت‌های زیرساختی و اقتصادی، کمتر به صورت رقابتی در بازارهای جهانی حضور دارند و سهم قابل‌توجهی از بازارهای خارجی به خود اختصاص نداده‌اند. با این حال، در شرکت رنگ و رزین خوش، اولویت همواره بر کیفیت بوده است و تلاش کرده‌ایم با بهره‌گیری از بهترین برندها و مواد اولیه، استانداردهای بین‌المللی را رعایت کنیم.
برای ما، کیفیت پوشش، سختی، دوام و قوام محصولات، اصولی غیرقابل‌مذاکره است. کلیه محصولات شرکت، تمامی استانداردهای کیفی مورد نیاز را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند و این آمادگی وجود دارد که در تمامی زمینه‌ها وارد عرصه صادرات شویم.
به عنوان مثال، در بخش رنگ‌های خودرویی، همکاری‌هایی با شرکت اقیانوسی گَس (GAS) روسیه آغاز کرده‌ایم؛ شرکتی که در حوزه تولید رنگ‌های خودرویی فعالیت می‌کند. در راستای این همکاری، کانتینرهایی از محصولات ما برای انجام تست‌های صنعتی و میدانی به روسیه ارسال شده است. همچنین، در حوزه رنگ‌های خودرویی، محصولات شرکت موفق به پاس کردن استانداردهای کیفی گروه خودروسازی رنو شده‌اند. این موفقیت، نشان‌دهنده توانمندی شرکت در ارائه محصولاتی است که می‌توانند با استانداردهای سخت‌گیرانه بین‌المللی رقابت کنند .با وجود تمام این ظرفیت‌ها، ورود به بازارهای صادراتی نیازمند فراهم‌سازی بسترهای حمایتی و توسعه زیرساخت‌های رقابتی است؛ اما آنچه مسلم است، این است که از منظر کیفیت، شرکت رنگ و رزین خوش آمادگی کامل برای حضور در عرصه‌های بین‌المللی را داراست.

بسپار- آیا در قالب پروژه‌های دانشگاهی یا مشترک با مراکز پژوهشی داخلی همکاری فعال دارید؟
رضا کحالی: در مسیر توسعه محصولات فناورانه، همکاری صنعت با دانشگاه‌ها نقشی کلیدی ایفا می‌کند.
در همین راستا، پروژه‌های متعددی در شرکت رنگ و رزین خوش و شرکت باژاک، با مشارکت علمی مهندس کثیری‌ها و تیم تحقیقاتی دانشگاه صنعتی امیرکبیر به سرانجام رسیده است.
یکی از دستاوردهای مهم این همکاری، تولید و بومی‌سازی رنگ‌های پایه آب بوده است. در این پروژه، موفق شدیم یک آستر پایه آب و دو نوع رنگ نهایی پایه آب را با فرمولاسیونی کاملاً بومی، طراحی و تولید کنیم. این محصول نه‌تنها در سطح آزمایشگاهی، بلکه در مقیاس صنعتی نیز به تولید رسیده و آماده عرضه به بازار است. دستیابی به چنین موفقیتی در شرایطی رقم خورده که فرهنگ استفاده از رنگ‌های پایه آب در کشور هنوز به‌طور کامل جا نیفتاده است؛ اما ما بر این باوریم که آینده صنعت رنگ، ناگزیر به سمت فناوری‌های پاک و پایدار خواهد رفت.
از سوی دیگر، در شرکت باژاک نیز پروژه‌ای در حوزه رزین‌های سنگ با همکاری بخش تحقیق و توسعه دانشگاه اجرایی شد. رزین‌هایی که پیش‌تر عمدتاً از خارج کشور وارد می‌شدند، اکنون با دانش بومی و ظرفیت‌های داخلی به تولید رسیده و به بازار عرضه می‌شوند. این دستاورد، گامی مؤثر در راستای کاهش وابستگی به واردات و ارتقای خودکفایی صنعتی کشور محسوب می‌شود.این تجربیات موفق، نشان‌دهنده ظرفیت‌های بی‌نظیر هم‌افزایی میان صنعت و دانشگاه است؛ مسیری که می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های تولید، فرصت‌های نوینی را برای حضور در بازارهای بین‌المللی فراهم کند.

حمید کحالی: تحصیلات بنده در رشته مدیریت بازرگانی بوده و در طول دو دوره، عضو هیئت مدیره تعاونی رنگ‌سازها و یک دوره نیز به‌عنوان رئیس هیئت مدیره این تعاونی فعالیت داشته‌ام .در این سال‌ها، هرآنچه در توان داشتم، صادقانه و بی‌چشمداشت برای ارتقای صنعت رنگ کشور به‌کار گرفته‌ام. شرکت رنگ و رزین خوش توسط پدرم، مرحوم صادق کحالی بنیان‌گذاری شد. این مجموعه از سال ۱۳۴۲ تولید رنگ‌های کحالی را آغاز کرد؛ رنگ‌هایی که فرمولاسیون، مواد اولیه و تکنولوژی ساخت آن‌ها بر پایه دانش شرکت Resonal آلمان طراحی شده بود.
در سال ۱۳۶۶، پدرم تصمیم گرفت تا دامنه محصولات شرکت را از رنگ‌های خودرویی فراتر برده و به حوزه‌های رنگ‌های صنعتی و دریایی گسترش دهد. همین رویکرد بود که به تأسیس شرکت باژاک انجامید؛ شرکتی که توانست به یکی از قطب‌های صنعت رنگ صنعتی ایران بدل شود. شرکت رنگ‌سازی باژاک با بهره‌گیری از دانش فنی متخصصینی که بیش از ۳۵ سال در این عرصه فعالیت داشتند، توانست در مدت کوتاهی جایگاه خود را در میان شرکت‌های مورد اعتماد بازار تثبیت کند. باژاک به‌عنوان اولین شرکت رنگ‌سازی ایران، موفق به دریافت گواهینامه‌های ISO 9001 و ISO 14001 از شرکت معتبر DNV گردید. همچنین، گواهی ISO 17025 در حوزه تأیید صلاحیت آزمایشگاه را از مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران اخذ کرد. در ادامه مسیر، پس از ۷ سال همکاری با شرکت Hempel دانمارک و انتقال دانش فنی در زمینه تولید رنگ‌های صنعتی و دریایی، شرکت باژاک وارد همکاری راهبردی با شرکت KCC کره جنوبی شد؛ شرکتی که یکی از بزرگترین و پیشروترین تولیدکنندگان رنگ در سطح جهان به شمار می‌رود.
قرارداد همکاری با KCC کره جنوبی به شرکت باژاک این امکان را داد تا محصولات مشترک را تحت برند KCC-BAJAK تولید و به مشتریان عرضه کند. این همکاری نه‌تنها به ارتقای کیفیت محصولات کمک کرد، بلکه توانست باژاک را وارد زنجیره توزیع بین‌المللی KCC نماید .بدین ترتیب، شرکت باژاک قادر است در هر نقطه‌ای از جهان، خدمات رنگ‌رسانی به کشتی‌ها را از طریق شبکه توزیع جهانی KCC ارائه دهد؛ موضوعی که با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران و نیازهای صنعت دریایی، یک مزیت رقابتی مهم به‌شمار می‌رود.

بسپار- فرآیند تولید رنگ های خودرویی و تعمیراتی چه تفاوت های روشنی دارد؟ برای خوانندگان جوان و دانشجوی ما بفرمایید.
حمید کحالی: در صنعت خودرو، رنگ‌ها به دو دسته کلی رنگ‌های کوره‌ای (OEM/Factory Paints)و رنگ‌های تعمیراتی (Refinish Paints)تقسیم می‌شوند. رنگ‌های کوره‌ای که در خطوط تولید کارخانه‌های خودروسازی مورد استفاده قرار می‌گیرند، معمولاً بر پایه پلی‌استرها یا اکریلیک‌ها فرموله می‌شوند و در فرآیند پخت، تحت دماهای بالا بین ۱۴۰ تا ۱۶۰ درجه سانتی‌گراد و به مدت حدود ۲۰ دقیقه حرارت‌دهی می‌شوند. این شرایط پخت، باعث می‌شود که لایه رنگ نهایی دارای مقاومت فیزیکی و شیمیایی بسیار بالایی باشد و در برابر عوامل محیطی چون خراشیدگی، مواد شیمیایی و اشعه UV دوام مناسبی از خود نشان دهد .در مقابل، رنگ‌های تعمیراتی به دلیل محدودیت‌های موجود در فرآیندهای تعمیرگاهی، امکان بهره‌برداری از دماهای بالا را ندارند. این دسته از رنگ‌ها، عمدتاً بر پایه پلی‌یورتان‌ها فرموله می‌شوند و در شرایط تعمیرگاهی، در بهترین حالت، امکان پخت در دمای ۸۰ درجه سانتی‌گراد را خواهند داشت. بدیهی است که محدودیت‌های دمایی، تاثیر مستقیمی بر مقاومت نهایی لایه رنگ خواهد گذاشت. یکی از سیستم‌های رایج در رنگ‌های کوره‌ای، استفاده از ساختار Basecoat/Clearcoat است. در این روش، لایه پایه (Basecoat) معمولاً از نوع پلی‌استری بوده و وظیفه ایجاد رنگ و بستر بصری را دارد؛ در حالی که لایه شفاف نهایی (Clearcoat) که به‌صورت دو جزئی اعمال می‌شود، مقاومت فیزیکی و شیمیایی نهایی را تأمین می‌کند. این لایه شفاف، علاوه بر افزایش براقیت و زیبایی، نقشی اساسی در محافظت از رنگ در برابر خراشیدگی و عوامل محیطی ایفا می‌کند.

بسپار- آینده شرکت خوش در سال‌های آتی چیست؟ چه برنامه‌هایی برای تولید رنگ‌های پایه آب، بدون VOC یا دوستدار محیط‌زیست دارد؟
حمید کحالی: در حال حاضر، برنامه‌های توسعه‌ای گسترده‌ای در زمینه تولید رنگ‌های پایه آب و تولید برخی از حلال‌ها و افزودنی‌های تخصصی در دستور کار شرکت رنگ و رزین خوش قرار دارد.
رنگ‌هایی که در دهه‌های گذشته در این مجموعه تولید می‌شدند، عمدتاً بر پایه حلالی بودند و در آن زمان، حساسیت‌های زیست‌محیطی کمتری نسبت به این موضوع وجود داشت. اما امروز صنعت رنگ‌های پایه آب، به‌عنوان یک صنعت نوپا و جوان در دنیا در حال گسترش است؛ هرچند که این فرهنگ هنوز در بازار داخلی و حتی در میان نقاشان و مجریان پروژه‌ها به‌درستی نهادینه نشده است.
در این میان، سرمایه‌گذاران نیز معمولاً به دو شاخص اصلی توجه می‌کنند. مقبولیت یک محصول در بازار و صنعت و چهارچوب‌های نظارتی و الزامات محیط‌زیستی که توسط دولت‌ها تعیین می‌شود.
هرچند آینده صنعت رنگ، بی‌تردید متعلق به رنگ‌های پایه آب خواهد بود، اما در شرایط فعلی بازار، هنوز تقاضای مؤثری برای این نوع رنگ‌ها در ایران دیده نمی‌شود و رنگ‌های پایه حلال همچنان جایگاه مطلوب‌تری دارند .در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل عدم وجود تقاضای کافی، از سرمایه‌گذاری گسترده در این بخش صرف‌نظر می‌کنند و این چرخه معیوب، مانعی در مسیر توسعه تکنولوژی‌های نوین و پایدار در صنعت رنگ کشور شده است.
واقعیت این است که، اجرای پروژه‌های توسعه‌ای در صنعت رنگ بدون حمایت‌های جدی مالی تقریباً غیرممکن است. بانک‌ها نه‌تنها کمکی به این حوزه نمی‌کنند، بلکه دسترسی به منابع مالی برای پروژه‌های بلندمدت نیز بسیار دشوار و گاهی ناممکن شده است. تحقق برنامه‌های توسعه‌ای نیازمند وام‌های کلان، با بازپرداخت درازمدت و بهره‌های منطقی و قابل‌تحمل است؛ اما متأسفانه چنین تسهیلاتی در فضای اقتصادی فعلی کشور وجود ندارد و همین مسئله باعث شده است که بسیاری از تولیدکنندگان به جای توسعه و نوآوری، انرژی خود را صرف تلاش برای بقا و حفظ وضعیت موجود کنند.
از سوی دیگر، مشکلاتی همچون ناترازی انرژی، بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی، و نبود زیرساخت‌های حمایتی مناسب، مسیر توسعه صنعت رنگ را بیش از پیش دشوار ساخته است.با این حال، امید آن می‌رود که با برنامه‌ریزی‌های استراتژیک و اتخاذ تدابیر صحیح از سوی دولتمردان، بخشی از این موانع برطرف شود تا صنعت رنگ ایران بتواند با جهان تعامل گسترده‌تری داشته باشد و در مسیر توسعه پایدار گام بردارد.

بسپار-با وجود محدودیت‌های وارداتی، شرکت چگونه مواد اولیه یا روزآمدی ماشین آلات را محقق می کند؟خصوصا در زمینه پیگمنت‌ها و افزودنی‌های شیمیایی، که وابستگی بیشتری به منابع خارجی وجود دارد.
حمید کحالی: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فعلی صنعت رنگ و رزین ایران، محدودیت‌های شدید در واردات مواد اولیه است. فرآیند تأمین این مواد، که عمدتاً از برندهای معتبر جهانی تهیه می‌شوند، به دلیل شرایط سیاسی و اقتصادی کشور به شدت دشوار شده و واردات آن‌ها نیازمند عبور از موانع متعدد و پیچیده است.از سوی دیگر، سقف‌های ارزی تعیین‌شده برای شرکت‌ها یکی دیگر از موانع اساسی در مسیر تولید است. در شرایطی که نوسانات ارزی و افزایش جهانی قیمت مواد اولیه به‌خودی‌خود فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است، محدودیت سقف ارزی باعث شده است بسیاری از شرکت‌ها نتوانند نیازهای اولیه خود را تأمین کنند و در نتیجه، چرخه تولید با اختلال مواجه می‌شود.
تحریم‌های بین‌المللی نیز بر شدت این چالش‌ها افزوده است. بسیاری از کشورهای پیشرفته نظیر ژاپن، کره جنوبی و استرالیا به‌دلیل تحریم‌ها، از هرگونه مبادله مستقیم با ایران خودداری می‌کنند. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان ناچارند از واسطه‌هایی در کشورهای ثالث برای خرید مواد اولیه بهره بگیرند؛ واسطه‌هایی که هزینه‌های سرباری بالایی را به قیمت تمام‌شده محصول تحمیل می‌کنند.نتیجه این فرآیند، آن است که حتی در صورت موفقیت در واردات مواد اولیه، تولیدکنندگان مجبور خواهند بود محصول نهایی را با قیمتی حداقل ۵۰ درصد بالاتر از قیمت واقعی به بازار عرضه کنند. این افزایش قیمت، نه حاصل سودجویی، بلکه نتیجه اجتناب‌ناپذیر چالش‌های تأمین و شرایط اقتصادی کشور است؛ چالشی که ادامه آن می‌تواند بقای بسیاری از صنایع را به مخاطره بیندازد.

بسپار-آیا در زمینه نیروی انسانی فنی و متخصص با چالش خاصی روبرو هستید؟
حمید کحالی: این روزها، جذب نیروی متخصص و مهندس در صنعت، به مراتب دشوارتر از یک دهه گذشته شده است. بسیاری از فارغ‌التحصیلان برتر دانشگاه‌ها، یا در حال برنامه‌ریزی برای مهاجرت هستند یا حداقل در اندیشه ترک کشورند. واقعیتی تلخ که ریشه در عواملی عمیق و ساختاری دارد؛ از نبود چشم‌انداز روشن برای آینده شغلی گرفته تا نبود حمایت‌های کافی از تولید و صنعت.
اگر قرار است این روند معکوس شود، باید نگرش و عملکرد نظام بانکی، زیرساخت‌های اقتصادی و فضای کسب‌وکار به‌طور اساسی اصلاح شود. جوانان ما نیازمند آن هستند که امید به آینده‌ای روشن در وطن‌شان داشته باشند؛ امیدی که تنها با اصلاح زیرساخت‌ها و بازتعریف سیاست‌های حمایتی محقق خواهد شد.در کنار این چالش، معضل ناترازی انرژی و قطعی‌های مکرر برق نیز به تهدیدی جدی برای صنایع تبدیل شده است. طی روزهای گذشته، ما ناچار شدیم برای حفظ تداوم تولید، بالغ بر ۲۰ میلیارد تومان برای خرید ژنراتور هزینه کنیم؛ هزینه‌ای که می‌توانست در شرایط عادی به توسعه خط تولید یا تحقیق و توسعه اختصاص یابد. این در حالی است که تنها ۱۰ تا ۲۰ درصد از برق تولیدی کشور به بخش صنعت اختصاص داده می‌شود و با مدیریت اصولی، می‌توان بخش عمده‌ای از این بحران را کنترل کرد.
ادامه این روند، نتیجه‌ای جز افزایش هزینه‌های تولید، کاهش رقابت‌پذیری صنایع و تشدید مهاجرت نیروی انسانی متخصص در پی نخواهد داشت. امید است که با تدبیر و نگاه راهبردی دولتمردان، این چالش‌ها به فرصتی برای بازنگری در ساختارهای اقتصادی و صنعتی کشور تبدیل شود؛ فرصتی که اگر از دست برود، تبعات جبران‌ناپذیری در انتظار صنعت و اقتصاد کشور خواهد بود.

(ادامه دارد …)

متن کامل این گفت و گو را در شماره 275 دوماهنامه پوشرنگ از گروه مجلات بسپار که در نیمه شهریور ماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه  و  فیدیبو  قابل دسترسی است.