اختصاصی بسپار/ لیوانهای زیستپایهی قابلاستفادهی دوباره، با بازیافت شیمیایی وارد چرخهی بسته میشوند
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر دو شرکت پیشرو اروپایی، TripleW نوآور بلژیکی در حوزهی زیستشیمی چرخشی و Sulapac شرکت فنلاندی فعال در توسعهی جایگزینهای زیستپایدار برای پلاستیک، در قالب یک پایلوت چرخهبسته همکاری تازهای را آغاز کردهاند که نشان میدهد لیوانهای قابلاستفادهی دوباره ساختهشده از Sulapac Solid مادهای صددرصد زیستپایه و زیستتخریبپذیر میتوانند در مقیاس تجاری بهصورت شیمیایی بازیافت شوند.
این پروژهی پایلوت، یکی از نمونههای عملی همگرایی اقتصاد چرخشی (Circular Economy) با نوآوری در صنعت بسپار به شمار میرود و نشان میدهد که انتخاب میان زیستپایه بودن و بازیافتپذیری دیگر یک دوگانهی اجباری نیست. به گفته مدیر ارشد محصول در Sulapac، این همکاری ثابت میکند که «میتوان همزمان از بستهبندیهای زیستپایه و بازیافتپذیر استفاده کرد، حتی زمانی که صحبت از محصولات چندبارمصرف باشد.»
سامانهی نوآورانهی فرایافت (Upcycling) که در این پروژه به کار گرفته شده است، نیاز به مواد مبتنی بر سوختهای فسیلی را بهطور کامل حذف میکند و در عین حال، با کاهش هزینههای بلندمدت، همراستایی کاملی با اهداف اتحادیهی اروپا در حوزهی چرخشپذیری منابع دارد. این پایلوت همچنین نشان میدهد که گذار از لیوانهای یکبارمصرف به لیوانهای قابلاستفادهی دوباره، میتواند بدون اتکا به پلاستیکهای فسیلی و بهصورت کاملا چرخشی انجام شود.
Tal Shapira، مدیرعامل TripleW، این دستاورد را نقطهی عطفی برای راهبرد زیستاقتصاد اتحادیهی اروپا توصیف میکند و میگوید: «ما با حذف پلاستیکهای یکبارمصرف، بهرهوری منابع را از طریق استفاده از منابع زیستی افزایش میدهیم و به مشتریان خود امکان میدهیم وارد مسیر چرخشی شوند.» این رویکرد، همزمان پاسخگوی الزامات زیستپایداری (Sustainability) و نیازهای عملی صنایع مصرفکننده است.
ظاهر ممتاز و دوام زیاد برای استفادهی چندباره
مادهی Sulapac Solid که پایهی تولید این لیوانهاست، ترکیبی صددرصد زیستپایه و قابلشستوشو در ماشین ظرفشویی است و ظاهری شبیه به سرامیک، همراه با استحکام مکانیکی زیاد ارائه میدهد. این ترکیب ویژگیها، Sulapac Solid را به گزینهای مناسب برای کاربردهای مورد تقاضا و محیطهایی با چرخهی مصرف فشرده تبدیل کرده است.
سازگاری این ماده با فرایندهای استاندارد تولید پلاستیک و طراحی ترکیب آن برای استفادهی چندباره، امکان بهکارگیری در محیطهایی مانند هواپیماها، کشتیهای کروز و رستورانهای خدمات سریع را فراهم میکند. در چنین کاربردهایی، دوام، پایداری ظاهری و قابلیت شستوشوی چند باره، الزامات کلیدی هستند؛ الزاماتی که Sulapac Solid آنها را بدون اتکا به پلاستیکهای نفتپایه برآورده میکند.
از منظر صنعتی، این ویژگیها امکان مقیاسپذیری را نیز افزایش میدهند. تولیدکنندگان میتوانند بدون تغییر اساسی در زیرساختهای موجود، از این ماده بهعنوان جایگزینی زیستپایدار برای پلاستیکهای نفتپایه استفاده کنند؛ موضوعی که نقش مهمی در تسریع پذیرش مواد زیستپایه در بازارهای انبوه دارد.
بستن حلقهی بازیافت با فناوری شیمیایی
نقطهی تمایز اصلی این همکاری، استفاده از فناوری پیشرفتهی بازیافت TripleW است که مزایای زیستمحیطی مواد تجدیدپذیر و استفادهی دوباره را تقویت میکند. در این پایلوت، لیوانهای استفادهشدهی Sulapac Solid جمعآوری شدند، آسیاب شدند و سپس از طریق فرایند آبکافت به اجزای سازندهی خود شکسته شدند.
در نتیجهی این فرایند، مولکولهای سازندهای مانند لاکتیک اسید بهدست آمد. این ماده میتواند در صنایع مختلفی از جمله محصولات مراقبت شخصی و دارویی مورد استفاده قرار گیرد یا دوباره به یک زیستبسپار گونه غذایی تبدیل شود. این چرخهی بسپاربهبسپار با مصرف انرژی کم، امکان استفادهی چندباره از ماده را بدون افت کیفیت فراهم میکند و بهطور موثر، مفهوم پسماند را حذف میسازد.
چنین رویکردی، یکی از چالشهای رایج مواد زیستپایه را هدف قرار میدهد؛ چالشی که اغلب به کاهش کیفیت در چرخههای بازیافت محدود میشود. در این سامانهی چرخهبسته، کیفیت ماده در هر چرخه حفظ میشود و همین امر، آن را به راهکاری عملی برای کاربردهای صنعتی تبدیل میکند.
دعوت به مشارکت صنایع خدماتی و ترابری
TripleW و Sulapac از شرکتهای فعال در حوزهی مهمانپذیری، رویدادها و ترابری مسافری در سراسر اروپا دعوت کردهاند تا از این سامانهی چرخهبستهی منحصربهفرد بهره ببرند. هدف اعلامشدهی این دو شرکت، افزایش چشمگیر حجم لیوانهای Sulapac Solid جمعآوریشده و بازیافتشده از طریق سکوی TripleW در سالهای آینده است.
این همکاری، نمونهای عملی از گذار صنعت بسپار به سمت مدلهای زیستپایدار و چرخشی است؛ مدلی که در آن طراحی ماده، استفادهی مکرر و بازیافت شیمیایی، بهصورت یکپارچه در کنار هم قرار میگیرند. با توجه به فشارهای روزافزون مقرراتی و انتظارات مصرفکنندگان، چنین سامانههایی میتوانند نقشی راهبردی در آیندهی بستهبندیها و محصولات چندبارمصرف ایفا کنند.
در مجموع، این پایلوت نشان میدهد که مواد زیستپایه نهتنها میتوانند جایگزین پلاستیکهای فسیلی شوند، بلکه در صورت طراحی هوشمندانه و پشتیبانی فناورانه، قادرند وارد چرخههای بستهی بازیافت شوند و ارزش خود را در طول زمان حفظ کنند.
