اختصاصی بسپار/ گفت و گو با معصومه بهرامیان و پریسا امینی، واحد آزمایشگاه و تحقیق و توسعه ارتعاشات صنعتی ایران: صنعت لاستیک در تولید لرزه گیر های صنعتی، به شدت به واردات مواد اولیه تخصصی وابسته است

بسپار/ایران پلیمر شرکت ارتعاشات صنعتی ایران تولید کننده اتصالات انعطاف پذیر از قبیل اتصالات پارچه ای، شيلنگ های فلزی، اتصالات آکاردئونی، لرزه گیرهاي لاستیکی و شيلنگ‌های غيرفلزی اعم از هيدروليك، صنعتی می باشد.
دکتر معصومه بهرامیان، دکترای شیمی معدنی و مهندس پریسا امینی، کارشناسی ارشد مهندسی صنایع در این گفت و گو ما را همراهی کردند.

شرکت ارتعاشات صنعتی ایران بیش از 50 سال است که در زمینه تولید قطعات لاستیکی فعالیت دارد و بیش از 20 سال است که به طور تخصصی در زمینه تولید لرزه گیر rubber expansion joint فعالیت دارد. به مرور توانسته سایز ها و مدل های لرزه گیر تولیدی خود را گسترش دهد و تقریبا توان تولید هر لرزه گیر مورد نیاز صنعت کشور با شرایط کاربردی خاص را دارد. در حال حاضر در زمینه 4 نوع لرزه گیر لاستیکی، آکاردئونی، شیلنگ های خرطومی و لاستیکی و اتصالات پارچه ای با حدود 280 نیرو نیاز های صنعت کشور را تامین می کند.

بسپار- چه نوع الاستومر هایی در تولید لرزه گیر های لاستیکی شرکت شما استفاده می شود و دلیل انتخاب آن ها چیست؟
در شرکت ما دو نوع اتصالات لاستیکی با نام روتین و سفارشی تولید می شود که اتصالات روتین از جنس لاستیک EPDM و NR-SBR است و اتصالات سفارشی بسته به محل و شرایطی که اتصال مورد استفاده قرار می گیرد جنس آن تعیین می شود. مثلا سیالی که از داخل اتصال عبور می کند پایه روغن یا آب باشد، اسید یا قلیا باشد، هوا باشد یا سیال در دمای بالا باشد، لاستیک مناسب با شرایط بهره برداری تولید می شود.
بیشتر خطوط انتقال سیال در صنایع و در خطوط انتقال در ساختمان ها، سیال آب استفاده می شود که لاستیک EPDM و NR-SBR به کار گرفته می شود. در صورت وجود سیال روغنی لاستیک NBR و در محیط های اسیدی از لاستیک CR استفاده می شود. حتی برای سیال هوای داغ نیز بیوتیل رابر استفاده می شود.

بسپار- چه آزمون های مکانیکی و شیمیایی برای کنترل کیفیت مواد اولیه و محصولات نهایی انجام می دهید؟
همه لرزه گیر های تولیدی ما %100 تست هیدرواستاتیک می شوند. همه اتصالات ما در 1.5 برابر فشار طراحی شده برای عملکرد لرزه گیر مورد تست هیدرواستاتیک قرار می گیرند. در این تست میزان متورم شدن در اثر فشار آب داخل محفظه، آب بند بودن محل اتصال لاستیک با خط لوله از طریق فلنج و گیر نکردن به مهره و ابزارآلات روی اتصال بررسی می شود.
مواد اولیه و کامپاند تولید شده مورد تست های کیفی قرار می گیرند از جمله تست های رئومتری برای شناسایی فرمولاسیون و رفتار در حین پخت، تست های مکانیکی مانند تنسایل، سختی و مانایی فشاری و تست خستگی(fatigue) انجام می شود. کامپاند های استاندارد برای کنترل هر ماده ی اولیه وجود دارد و همه خواص ذکر شده از کامپاند تهیه شده اندازه گیری و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
تست دانسیته لاستیک و مقاومت شیمیایی هم انجام می شود.

بسپار- عملکرد لرزه گیر های لاستیکی شما در شرایط سخت عملیاتی مانند دمای بالا یا محیط های خورنده چگونه تضمین می شود؟
در تولید محصولات جنس کامپاند سازگار با سیال انتخاب می شود و برای اطمینان از عملکرد اتصال تست های مقاومت شیمیایی در برابر سیال گرفته می شود.
تست های پیرشدگی در دمای بالا نیز گرفته می شود به این صورت که لاستیک برای مدت مشخص در یک دمای مشخص طبق استاندارد در آون گذاشته شده و میزان تغییرات در خواص فیزیکی و مکانیکی آن اندازه گیری می شود. میزان افت خواص مورد نظر نباید از حد تعیین شده در استاندارد بیشتر باشد.
تست مقاومت شیمیایی لاستیک ها برای ارزیابی عملکرد آن ها در برابر تماس با مواد شیمیایی مختلف (اسید ها، باز ها، روغن ها، حلال ها و …) طبق استاندارد خاصی انجام میگیرد.

بسپار-آیا طراحی محصولات شما بر اساس استانداردهای بین المللی خاصی انجام می شود؟
لرزه گیر های لاستیکی استاندارد بین المللیFLUID SEALING ASSOCIATION)) FSA را دارد که مشخصات لازم برای تولید و کنترل لرزه گیر را بیان می کند. تست های مربوط به کامپاند اولیه لاستیک را به سایر استاندارد ها ارجاع می  دهد مانند ISO یا ASTM ولی استاندارد محصول و تست های نهایی روی محصول را FSA تعیین می کند.

بسپار- چه تمهیداتی برای افزایش طول عمر لرزه گیر های لاستیکی در نظر گرفته اید؟
ما از راه های مختلف سعی بر افزایش عمر محصولاتمان داریم. از نظر تقویت مدول لاستیک با قرار دادن لایه های الیاف تقویت کننده مدول اتصال لاستیک را افزایش داده که در برابر نوسانات فشار های سیال و افزایش فشار ناخواسته ناشی از ضربه قوچ تورم و حرکت های بلند دامنه نداشته باشد.
از طرفی با ایجاد مهار های نگه دارنده tie rod از حرکت های بلند دامنه در جهت محوری و جانبی جلوگیری می شود تا عمر محصولات زیاد شود. در زمینه مربوط به حرکت های کوتاه دامنه و جلوگیری از خستگی مکانیکی در اتصال در حین جذب ارتعاشات و لرزش های موجود در خط انتقال سیال فرمولاسیون کامپاند لاستیک بهینه شده است طوری که با استفاده از رزین های مناسب و عوامل پخت موثر انعطاف پذیری و قابلیت تغییر شکل های بلند دامنه در لاستیک ایجاد شده، به راحتی دچار خستگی و ترک نشود.
همچنین در زمینه تقویت سطح مشترک لاستیک و تقویت کننده از سازگار کننده ها استفاده شده است تا در اثر تغییر شکل های سیکلی دچار گسیختگی و لایه لایه شدن نشود. در این زمینه تحقیقات قابل توجهی انجام شده و منجر به توسعه دانش فنی ویژه مجموعه شده است.
کار تحقیقاتی که اخیرا انجام شده و نتایج مطلوبی بر افزایش طول عمر لاستیک داشته اضافه کردن سینامیک اسید به عنوان Anti Aging است.

بسپار-آیا شرکت شما فرمولاسیون اختصاصی برای آمیزه های لاستیکی دارد یا از آمیزه های تجاری استفاده می کنید؟
ما با تحقیقات روی فرمولاسیون برای رسیدن به کاربرد خاص و حل مسائل و مشکلاتی که ممکن است برای مصرف کنندگان پیش بیاید فرمولاسیون های اختصاصی برای شرکت تهیه می کنیم و پیوسته نتایج رصد می شود و برای بهبود آن تحقیقات علمی در حال انجام است.

بسپار- در زمینه فناوری های نوین چه پروژه هایی در دست اجرا دارید؟
در حال حاضر لاستیک های گرید بهداشتی برای مصارف مواد غذایی و حل معضلات مربوط به چسبندگی بین لاستیک های معمولی و تفلون ها در دست بررسی است.

بسپار- چه چالش هایی در زمینه داخلی سازی مواد اولیه لاستیکی دارید، آیا برنامه ای برای توسعه زنجیره تامین داخلی وجود دارد؟
صنعت لاستیک به ویژه در حوزه تولید لرزه گیر های صنعتی، به شدت به مواد اولیه تخصصی وابسته است.
در حال حاضر، بخش عمده ای از مواد پایه ای ما از جمله انواع رابر های مصنوعی(مانند NBR، EPDM و CR) و لاستیک طبیعی، هم چنین شتاب دهنده های پخت و آنتی اکسیدان ها وارداتی هستند. این موضوع وابستگی زیادی به بازار جهانی و نوسانات ارزی ایجاد کرده و یکی از چالش های کلیدی ما به شمار می رود.
با این حال، بخشی از زنجیره ی مواد اولیه نظیر دوده صنعتی(Carbon Black)، گوگرد و فعال کننده هایی مانند اکسید روی و استئارات در داخل کشور تولید می شوند و ما تلاش کرده ایم حداکثر استفاده را از ظرفیت داخلی در این زمینه داشته باشیم.
در مسیر توسعه توسعه زنجیر تامین داخلی ، ما سه راهکار را دنبال می کنیم:
1- ارتباط نزدیک با تولیدکنندگان مواد داخلی برای ارتقا کیفیت و پایداری تامین
2- توسعه فرمولاسیون های بومی شده که قابلیت جایگزینی برخی مواد وارداتی را با نمونه های داخلی دارند، هر چند با محدودیت هایی که در این زمینه دارند.
3- تعامل با مراکز تحقیقاتی و شرکت های دانش بنیان شیمیایی داخلی برای توسعه افزودنی ها و پلیمر های خاص، به ویژه در حوزه کامپاندینگ تخصصی لاستیک
در کنار این اقدامات، ما همواره تلاش می کنیم وابستگی به تامین کننده خاص را کاهش داده و با تنوع بخشی در منابع تامین، مدیریت موجودی هوشمند و مهندسی معکوس فرمول ها، ریسک های زنجیره تامین را کنترل کنیم.

بسپار-آیا در تولید لرزه گیر های لاستیکی، تفاوتی میان محصولات ارائه شده به بازار داخلی و صادراتی وجود دارد؟
در مجموعه ما اصل کیفیت و عملکرد مهندسی، اولویت اول در تولید لرزه گیر هاست، چه برای بازار داخلی و چه برای صادرات.
ما معتقدیم لرزه گیر، به عنوان قطعه ای حیاتی برای ایمنی خط انتقال سیال و تجهیزات صنعتی، باید در هر شرایطی استاندارد های عملکردی بالایی را رعایت کند.
با توجه به این که تعداد تولید کنندگان تخصصی لرزه گیر های صنعتی در کشور محدود است، بخش عمده ای از ظرفیت ما صرف پاسخ گویی به نیاز بازار داخلی می شود. خوشبختانه به دلیل این تمرکز و هم چنین پایش مستمر کیفیت و مواد اولیه، محصولات ما از نظر طول عمر و عملکرد فنی قابل رقابت با نمونه های خارجی هستند.
در چند مورد محدود نیز که پروژه هایی برای صادرات به کشور های همسایه داشته ایم، تولید کاملا بر اساس نیاز سفارشی آن بازار انجام شده و در این موارد نیز کیفیت فنی محصول مطابق با استاندارد های بین المللی بوده است.
در واقع، هیچ گاه کیفیت را برای کاهش هزینه قربانی نکرده ایم. استفاده از مواد اولیه مرغوب، تست های کیفی دقیق و فرآیند های کنترل شده تولید، همگی موجب شده استکه محصول نهایی ما در هر دو بازار داخلی و خارجی، از طول عمر بالا و رضایت مشتری برخوردار باشد.

بسپار-واکنش صنایع بزرگ مانند پتروشیمی یا نیروگاهی به کیفیت و عملکرد محصولات لاستیکی شما چگونه بوده است؟

(ادامه دارد …)

متن کامل این گفت و گو را در شماره 274 ماهنامه بسپار که در نیمه مرداد ماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.

در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه  و  فیدیبو  قابل دسترسی است.