اختصاصی بسپار/ رشد چشمگیر بستهبندی چندبارمصرف؛ گامی بلند در مسیر زیستپایداری صنعت پلیمر
گروه ترجمه و تولید محتوا در بسپار/ایران پلیمر براساس گزارشی که بهتازگی توسط Grand View Research Inc. منتشر شده، بازار جهانی بستهبندی چندبارمصرف (Reusable Packaging) تا سال ۲۰۳۰ (۱۴۰۹) به رقم ۱۹۰.۱ میلیارد دلار خواهد رسید. این بازار با نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) ۵.۹ درصد در حال گسترش است و نشانهای روشن از افزایش تقاضا برای راهحلهای پایدار، بهویژه در صنایع وابسته به بسپار است.
افزایش دوام، طول عمر و کارکرد بستهبندیهای چندبارمصرف، نتیجهی مستقیم توسعهی مواد پیشرفته مانند پلاستیکهای تقویتشده، چندسازهها (Composites) و فلزات پایدار است. این ترکیب مواد، شرایط لازم برای چرخش بستهبندیها در زنجیرههای تامین پیچیده را فراهم کرده و قابلیت استفادهی چندباره از آنها را تا حد زیادی افزایش داده است.
هوشمندسازی بستهبندی؛ ترکیب بسپار و فناوری
یکی از جنبههای کلیدی رشد بازار، نوآوری در بستهبندی هوشمند است. امروزه استفاده از ردیابی RFID، سامانههای مبتنی بر اینترنت اشیا (IoT-enabled systems) و قابلیتهای ضددستکاری (Tamper-proof)، نهتنها امنیت کالا را افزایش داده، بلکه شفافیت در زنجیره تامین را نیز بهبود بخشیده است.
این فناوریها، بستهبندی چندبارمصرف بسپاری را برای صنایع جذابتر کردهاند. امکان ردیابی دقیق، بهینهسازی فرایندهای نگهداری، حمل و توزیع و کاهش هزینههای عملیاتی از جمله مزایای کلیدی این رویکرد نوآورانه بهشمار میرود.
صنعت غذا و نوشیدنی؛ پیشگام در پذیرش بستهبندی چندبارمصرف
در میان حوزههای مصرفکننده، بخش غذا و نوشیدنی (Food & Beverage) با بیش از ۳۸.۷ درصد از سهم بازار در سال ۲۰۲۴، جایگاه نخست را در استفاده از بستهبندیهای چندبارمصرف به خود اختصاص داده است. این بخش همچنین بیشترین نرخ رشد سالانه را در میان تمامی بخشها داراست.
افزایش نفوذ تجارت الکترونیک در مواد غذایی، نگرانیهای مصرفکنندگان در مورد کاهش پسماند و تمایل به جایگزینی گزینههای سبزتر، مهمترین عوامل رشد بازار در این حوزهاند. استفاده از بطریهای شیشهای چندبارمصرف، جعبههای پلاستیکی قابلبازگشت و ظروف بستهبندی مقاوم، اکنون به استانداردی در توزیع محصولات غذایی و نوشیدنی بدل شده است.
علاوه بر تقاضای بازار، مقررات سختگیرانهی دولتی در زمینهی کاهش پسماندهای پلاستیکی نیز محرک مهمی برای مهاجرت شرکتها بهسوی بستهبندیهای چندبارمصرف است. برای مثال، بسیاری از شرکتهای نوشیدنی، از بطریهای شیشهای و جعبههای پلاستیکی بازگشتپذیر برای پاسخ به اهداف زیستپایداری خود بهره میبرند.
پلاستیک همچنان در صدر؛ پیوند دوام و هزینهی بهینه
از منظر مواد مورد استفاده، بستهبندیهای پلاستیکی در سال ۲۰۲۴ با بیش از ۴۸.۷ درصد از سهم بازار، در جایگاه نخست قرار داشتهاند. پلاستیک بهدلیل ترکیب بیرقیب از دوام، سبکوزنی، تطبیقپذیری، مقاومت محیطی و هزینهی اقتصادی، همچنان مادهی اصلی بستهبندی چندبارمصرف بهشمار میرود.
در این میان، بسپارهای خاص با خواص تقویتشده و فرایندهایی نظیر رانشگری (Extrusion)، آمیزهسازی (Compounding) و پوشش ورق تخت (Cast Sheet Coating)، امکان طراحی بستهبندیهایی با طول عمر زیاد و قابلیت بهکارگیری در چرخههای چندباره را فراهم کردهاند.
پیشتازی آمریکای شمالی؛ زیرساخت، قانون و فناوری
در نگاه جغرافیایی، منطقهی آمریکای شمالی رهبری بازار جهانی بستهبندی چندبارمصرف را در اختیار دارد. وجود چارچوبهای قانونی قدرتمند، زیرساخت پیشرفتهی لجستیکی (آمادی)، رشد سریع تجارت الکترونیک و پذیرش گسترده در صنایع غذایی، بهداشت و خردهفروشی از عوامل کلیدی این جایگاه هستند.
علاوه بر این، تعهد شرکتها به راهبردهای زیستپایداری (Sustainability Strategies)، سرمایهگذاریهای پیوسته در فناوریهای هوشمند، و افزایش آگاهی عمومی نسبت به تاثیرات زیستمحیطی بستهبندیهای یکبارمصرف، همگی در جهتدهی به بازار نقش داشتهاند.
جمعبندی: بسپارهای چندبارمصرف، آیندهی سبز صنعت بستهبندی
بازار بستهبندی چندبارمصرف، نهتنها به دلیل کارکرد اقتصادی و فنی آن بلکه بهواسطهی نقشی که در زیستپایداری جهانی و کاهش پسماند پلاستیکی ایفا میکند، بهسرعت در حال رشد است. در این میان، بسپارهای هوشمند و مهندسیشده با ویژگیهای فنی مطلوب، در قلب این تحول قرار دارند.
پذیرش این تحول، نهتنها مزایای زیستمحیطی بههمراه دارد، بلکه فرصتهایی بزرگ برای نوآوری، صادرات و توسعهی بازار برای تولیدکنندگان بسپار در کشورها فراهم خواهد کرد. آیا صنعت بسپار ایران آماده است تا سهمی در بازار میلیارد دلاری بستهبندی چندبارمصرف داشته باشد؟
