سرمقاله شماره دویست و هفتاد و هفتم پوشرنگ/ دکتر سعید رستگار: رنگ و رزین در عصر هوش مصنوعی

بسپار/ ایران پلیمر ورود فناوریهای گوناگون به زندگی ما، بسیاری از جوانب زندگی شخصی و اجتماعی‌مان را تغییر داده و خواهد داد. در میان فناوریهای نوین، هوش مصنوعی، اما کم نظیر است. خلق ماشینهای سخت و نرم یادگیرنده، انسان را وارد عرصه جدیدی از دست یافتها و البته تبعات خواهد نمود. ابزارهای هوش مصنوعی، حتی در وضعیت فعلی که در دوران کودکی خود بسر میبرند، در وظایف محوله فراتر از انتظار بخش بزرگی از جامعه بشری عمل کرده اند. نژادهای مختلفی از هوش مصنوعی در حال شکل گیری هستند که تا حد زیادی شبیه به طراحان و آفرینندگان خود رفتار میکنند.

هوش مصنوعی، حتی در وضعیت فعلی، می تواند کارهای بسیاری را با دقتی بسیار بیشتر از انسانها انجام دهد. ترکیب هوش مصنوعی با دانش رباتیک، دید ماشینی، دینامیک اجزا و متامتریالها، دنیایی جدید آکنده از فرصتها و البته تهدیدها به روی انسان امروز گشوده است.

دکتر سعید رستگار

توسعه فناوریها در این دنیای جدید بسیار سریعتر و موثرتر از گذشته صورت خواهد گرفت، اما در مسیر این توسعه، نقش انسانها و توزیع ضریب تاثیرگذاری آنها، بسیار متفاوت با گذشته خواهد بود. در دنیای جدید،بسیاری از مشاغل که حلقه‌ای از مطالعه، تجربه، مشاهده و تجربه‌اندوزی بیشتر هستند، توسط هوش مصنوعی با کیفیتی بسیار بالا انجام خواهد شد و افرادی که امروز در این زمینه فعالیت می کنند، دیگر امکان ادامه مشاغل خود، به شکل امروزی را نخواهند داشت. در حال حاضر مشاغل را میتوان به سه بخش تقسیم کرد که بخش میانی عمدتا شامل مشاغلی با مختصات بالاست. مشاغلی بسیار پایه که نیازمند نیروی فیزیکی است نیز از دیرباز توسط رباتها مورد تهدید بوده اند اما پیش بینی می شود که در عصر هوش مصنوعی، هر یک از صاحبان این مشاغل نیز در صورت توانایی، با بهره گیری از ابزارهای هوش مصنوعی، میتوانند کیفیت خدمات خود را ارتقا دهند.

در گروه مشاغل دانشی، هنر، علوم پایه و ..‌. نیز، هر چند کمترین تهدید از سوی ابزارهای هوش مصنوعی احساس میشود، اما این مشاغل نیز تحت تاثیر هوش مصنوعی، دچار تغییراتی شگرف خواهند شد.
در دنیای آینده، بسیاری از مهارتهای حایز اهمیت برای نیروی کار، با امروز بطور کامل یا جزیی متفاوت خواهد بود و یافتن فرصتهای شغلی یا حتی کارآفرینی، نیازمند تسلط به طیف جدیدی از تواناییها است. شاید بتوان مهمترین مهارت دنیای آینده، مهارت یادگیری پیوسته و راهبری هوشهای مصنوعی دانست. به این منظور درک صحیح از نحوه عملکرد این ابزارها و شناخت کافی از فرصتها و تهدیدها و آموختن همزیستی مسالمت‌آمیز و بهره‌ور با این مخلوق هوش طبیعی، بسیار ضروری است‌. بدیهی است که بار سیاستگذاری و اجرای این امر، بر شانه های نظام آموزشی، بخصوص آموزش عالی کشور بوده و ضروری است که دانشگاههای کشور در کوتاهترین زمان، برنامه‌های آموزشی جامعی در این زمینه برای همه رشته‌های تحصیلی، تدوین و به مرحله اجرا درآورند.

دانش آموختگان این سامانه میبایست مجهز به ابزارهایی مانند تفکر خلاق، تفکر تحلیلی، توان یادگیری مادام‌العمر، توان راهبری و ایجاد ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، توان تحلیل بزرگ‌داده‌ها، قابلیت طراحی آزمایشات و توسعه محصولات با بکارگیری هوش مصنوعی به عنوان یک دستیار تمام‌وقت و خستگی‌ناپذیر را داشته باشند.
مدیران صنعت رنگ و رزین ایران نیز میبایست خود را برای بکارگیری این ابزارها و چالشهای ناشی از آن آماده کنند. بکارگیری ابزارهای هوش مصنوعی، علاوه بر بخش تحقیق و توسعه، در بخشهایی مانند بازرگانی و فروش، تامین، نیروی انسانی، مالی و مدیریت نیز مورد استفاده خواهند بود. مدلهای پیش بینی فروش، قیمت‌گذاری پویا، تحلیل الگوهای خرید مشتریان، پرداختها، تحلیل فرصتها و تهدیدها، کمک در ایجاد خط مشی‌های فروش و بازاریابی، تحلیل عملکرد و بهره‌وری نیروی انسانی، ایجاد و به روزرسانی وبسایتها و دیگر پنجره های ارتباطی با مشتریان بر اساس مختصات به روزشده بازار، اتوماسیون فرایندهای تکراری از قبیل بررسی سفارشات آنلاین، دریافت، بررسی و پاسخگویی به ایمیلها، ارسال مطالب آموزشی و تبلیغاتی، ثبت داده های مالی، تهیه دفاتر سالانه، ارتباط با سامانه مودیان مالیاتی و دیگر سامانه های سراسری ملی و بین المللی، کمک در تدوین برنامه‌های راهبردی سازمان و بسیاری دیگر از نیازمندیهای صنعت، به صورت کامل یا جزیی توسط ابزارهای هوش مصنوعی با قابلیت آموزش دیدن و آموختن انجام خواهد شد.

با تمام این مزایا، باید توجه داشت که هوش مصنوعی و تمامی ملحقات آن، تیغی دولبه در دستان ماست که می تواند منجر به عدم تفکر عمیق، از دست رفتن خلاقیت، فراموش شدن کنجکاوی، مخاطرات مالکیت معنوی و نشت اطلاعات حیاتی، کنترل بیش از حد نیروی انسانی، ایجاد فضای ناامنی در سازمان، تعدیلات مخرب نیروی کار، بی‌انگیزگی مفرط ناشی از حس بی‌تاثیری، آسیب‌پذیری بیشتر از حملات سایبری، از دست رفتن رابطه انسانی بین سازمانها و مشتریان، تصمیمات مدیریتی ماشینی و بسیاری از مخاطرات ناشناخته شود. تسلط کامل به همه جوانب این مخلوق جدید، میتواند زمینه بهره برداری صحیح از آن را فراهم نماید.