اختصاصی بسپار/ گفت و گو با ناصر نجاریان، مدیرعامل ویراتک: چه فناوری هایی در صنعت ماشین سازی پلیمر آینده دار است؟
بسپار/ایران پلیمر گفت و گوی فنی ما با مهندس ناصر نجاریان به یادداشتی منتهی شد که در ادامه می خوانید. خوشحالیم که خوانندگان می توانند از میان سطرهای پرسش و پاسخ به اطلاعات متنوع و کاربردی دست پیدا کنند.
بسپار- ارزیابی شما از حوزه قالب سازی در ایران به لحاظ دانشی چیست؟ و خود شما چگونه مساله فاصله تکنولوژیک قالبسازی ایران با استانداردهای جهانی را تعریف کرده و راهکار عملی برای کاهش این فاصله را چه طور طراحی کردید؟
نجاریان: به نظر من، فاصله تکنولوژیک قالبسازی ایران با استانداردهای جهانی را میتوان در سه حوزه اصلی مشاهده کرد: طراحی قالب، متریال و قطعات استاندارد، و فرآیند ساخت و تجهیزات ماشینآلات.
۱. طراحی قالب:
در سطح جهانی، قالبسازی مبتنی بر داده، شبیهسازی دقیق، تحلیل تنش و تست واقعی روی خط تولید انجام میشود تا کیفیت محصول و پایداری آن در طول زمان تضمین شود. در ایران هنوز بسیاری از تصمیمها فردمحور و تجربی است. در ویراتک، برای کاهش این فاصله با همکاری پارتتایم با طراحان حرفهای دنیا و گاهی برونسپاری بخشهایی از پروژهها، استانداردهای روز را به تیم داخلی منتقل میکنیم. همچنین از نرمافزارهای پیشرفتهای مانند Moldflow، ANSYS و Abaqus استفاده میکنیم تا ایرادات طراحی قبل از ورود به مرحله ساخت شناسایی و اصلاح شوند. این رویکرد باعث شده کیفیت، پایداری و طول عمر قالبها به استانداردهای بینالمللی نزدیک شود.
۲. متریال و قطعات استاندارد:
کیفیت قالب به مواد و قطعات استاندارد استفادهشده در آن نیز بستگی دارد. در ایران گاهی دسترسی به برخی آلیاژها و قطعات خاص محدود است و قالبسازان داخلی نیز از همه گزینههای موجود استفاده نمیکنند. در ویراتک، آنچه در داخل کشور با کیفیت مناسب موجود است، استفاده میکنیم و در غیر این صورت، نیازهای خاص خود را از تأمینکنندگان معتبر بینالمللی وارد میکنیم. این کار باعث میشود حتی با محدودیتهای داخلی، قالبهایی با دوام و عملکرد بالا تولید کنیم.
۳. فرآیند ساخت و تجهیزات ماشینآلات:
دقت و کیفیت ماشینآلات ساخت قالب تأثیر مستقیم بر محصول نهایی دارد. در ویراتک از ماشینآلات CNC بهروز با دقت و پایداری بالا، دور اسپیندل بالا و برندهای معتبر جهانی استفاده میکنیم. علاوه بر دستگاهها، مهارت اپراتورها و برنامهنویسی ماشینها نیز اهمیت دارد؛ نیروهای ما بهصورت مستمر در دورههای بینالمللی آموزش میبینند تا دانش و تجربه آنها به تیم داخلی منتقل شود. همچنین ابزارهای برشی و گیرشی خاص که در ایران موجود نیستند، خودمان وارد میکنیم تا کیفیت و دقت قالبها در سطح بینالمللی حفظ شود.
در مجموع، فاصله تکنولوژیک ایران با دنیا نه فقط به دلیل کمبود تجهیزات، بلکه بیشتر ناشی از روش کار و دانش سیستماتیک است. ترکیب طراحی مبتنی بر شبیهسازی، انتخاب دقیق مواد و قطعات، و استفاده از ماشینآلات و نیروی انسانی ماهر، روشی است که ویراتک با آن توانسته این فاصله را بهطور عملی کاهش دهد و قالبهایی با استانداردهای جهانی تولید کند.
بسپار- بزرگترین گلوگاه فنی قالبسازی و ماشینسازی پلیمر در ایران امروز چیست؟
نجاریان: همانطور که در پاسخ قبل اشاره کردم، عواملی چون طراحی قالب، متریال و قطعات استاندارد، و تجهیزات ماشینکاری در اختلاف کیفیت قالبهای ایرانی و خارجی نقش دارند و هر کدام نیاز به تقویت دارند. محدودیتهایی در ایران وجود دارد که مانع رسیدن به استانداردهای جهانی میشود؛ از جمله دسترسی محدود به ماشینآلات، ابزارها و قطعات استاندارد با کیفیت بینالمللی و حضور کم قالبسازان ایرانی در رویدادها و نمایشگاههای بینالمللی که فرصت یادگیری و الگوبرداری را کاهش میدهد.
علاوه بر این، شرایط حاکم بر کشور طی چهل سال گذشته و تنشهای سیاسی و اقتصادی با کشورهای بزرگ، کانالهای ارتباطی با بازارهای پیشرفته را محدود کرده است. اگر بخواهیم ایران را با کشورهایی مانند ترکیه مقایسه کنیم، متوجه میشویم قالبسازان آنها هم در سطح فنی شبیه ما هستند، اما از ارتباط نزدیک با قالبسازان اروپایی و دسترسی به دانش و تکنولوژیهای روز بهره میبرند و این موضوع باعث رشد و تقویت صنعت قالبسازی آنها شده است. در ایران نیز ظرفیت و توانایی بالقوه وجود دارد، اما بدون امکان تعامل و ارتباطات بینالمللی، این پتانسیلها کمتر شکوفا میشوند.
بنابراین، ترکیبی از محدودیت تجهیزات و مواد، کمبود تجربه بینالمللی و محدودیتهای تاریخی-سیاسی، بزرگترین گلوگاههای فنی در قالبسازی و ماشینسازی پلیمر در ایران امروز هستند.
بسپار- تخصص شما طراحی قالب های محصولات جداره نازک و ظروف یکبار مصرف ست. چه نوآوری هایی در این حوزه داشته اید؟ چه تفاوت فنی میان قالبهای تولیدی ویراتک و قالبهای رایج بازار از نظر طول عمر، سیکلتایم و پایداری تولید وجود دارد؟
نجاریان: مهمترین چالش در قالبهای جداره نازک و ظروف یکبار مصرف، فشار و سرعت بالای تزریق در کنار نیاز به سیکل تولید بسیار کوتاه است. مدیریت همزمان این عوامل نیازمند طراحی دقیق و چندلایه در قالب است که ویراتک در این حوزه تمرکز ویژهای دارد.
۱. طراحی سیستمهای خنککاری:
طراحی بهینه سیستمهای خنککاری نقش کلیدی در کاهش سیکل تولید و جلوگیری از عیوب کیفی مانند وارپیج و اعوجاج دارد. در قالبهای جداره نازک، یکنواختی دمای قالب مستقیماً روی کیفیت و پایداری تولید اثرگذار است.
۲. طراحی سیستم رانر و راهگاه قالب:
این بخش مستقل از خنککاری بوده و هدف آن بهینهسازی مسیر جریان مواد است تا افت فشار به حداقل برسد، پرشدگی یکنواخت انجام شود و امکان تزریق با فشار کمتر فراهم شود.
۳. سیستمهای خروج گاز (Vent):
در سرعتهای بالای تزریق، هوای محبوسشده در حفره قالب ــ یعنی فضای بین نری و مادگی (Core & Cavity) ــ باید بهصورت کاملاً کنترلشده از قالب خارج شود. طراحی صحیح مسیرهای ونت از ایجاد پلیسه، سوختگی قطعه و ناپایداری تولید جلوگیری میکند.
۴. سیستم پران (Ejection):
سیستم پران کاملاً مستقل از ونت طراحی میشود و وظیفه آن جدا کردن قطعه از قالب است. در قالبهای ویراتک از ترکیبی از پرانهای مکانیکی و سیستمهای هوای فشرده استفاده میشود تا قطعه بدون آسیب و با پایداری بالا از قالب خارج شود.
۵. طراحی ماژولار قالب:
طراحی ماژولار یکی از مزیتهای مهم قالبهای ویراتک است. این رویکرد علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری و تعمیرات، دست طراح و بهرهبردار را برای تنظیمات حین تولید مانند اصلاح ضخامتها، تنظیم عملکرد پران و خنککاری و بهینهسازی فرآیند باز میگذارد؛ قابلیتی که در قالبهای یکپارچه و غیرماژولار بهمراتب محدودتر است.
۶. استحکام و طول عمر قالب:
با توجه به تنشهای بالای مکانیکی و حرارتی در قالبهای جداره نازک، انتخاب آلیاژهای مناسب، عملیات حرارتی دقیق و رعایت اصول طراحی استحکام از الزامات است. ویراتک این ملاحظات را بهصورت سیستماتیک در طراحی و ساخت قالبها لحاظ میکند.
مجموع این رویکردها باعث شده قالبهای ویراتک از نظر کیفیت ساخت، پایداری تولید، سیکلتایم و طول عمر در سطح قالبهای پیشرفته جهانی قرار بگیرند.
بسپار- آیا در قالبهای شما طراحی ماژولار یا قابلیت Retrofit برای ارتقا در آینده در نظر گرفته میشود؟
(ادامه دارد …)
متن کامل این گفت و گو را در شماره 279 ماهنامه بسپار که در نیمه دی ماه 1404 منتشر شده است، می خوانید.
در صورت تمایل به دریافت نسخه نمونه رایگان و یا دریافت اشتراک با شماره های ۰۲۱۷۷۵۲۳۵۵۳ و ۰۲۱۷۷۵۳۳۱۵۸ داخلی ۳ سرکار خانم ارشاد تماس بگیرید. نسخه الکترونیک این شماره از طریق طاقچه و فیدیبو قابل دسترسی است.
